Kabinet gaat laadpunten snelwegen vanaf 2027 veilen
Het kabinet gaat vanaf medio 2027 vergunningen voor laadpunten op verzorgingsplaatsen langs snelwegen veilen, zodat het laadnetwerk niet verdwijnt wanneer bestaande vergunningen op meer dan 150 locaties aflopen.
Race tegen de klok
Minister Vincent Karremans (VVD) van Infrastructuur en Waterstaat heeft de Tweede Kamer in een Kamerbrief geïnformeerd over de voortgang van het programma ‘verzorgingsplaats van de toekomst’. Van de in totaal 288 Nederlandse verzorgingsplaatsen lopen tussen 2028 en 2030 op ruim 150 locaties de bestaande vergunningen voor laadstations af. Zonder een tijdig ingevoerde wet kunnen deze plekken niet opnieuw worden geveild.
‘Wanneer de vergunningen aflopen moeten de laadstations verwijderd worden’, schrijft Karremans aan de Tweede Kamer. ‘Nederland verliest daarmee een groot deel van het laadnetwerk langs snelwegen, terwijl het aantal elektrische voertuigen op de weg juist aan het toenemen is.’ Een tijdige inwerkingtreding van de nieuwe wet, medio 2027, is volgens de minister daarom cruciaal om te voorkomen dat elektrische auto’s onderweg zonder laadmogelijkheid komen te zitten.
3 pijlers nieuw stelsel
Het kabinet stelt een nieuw stelsel voor dat uit 3 onderdelen bestaat: het wetsvoorstel dat al bij de Tweede Kamer ligt, een concept-routekaart met langetermijndoelstellingen tot 2050 en per verzorgingsplaats een inrichtingsplan, waarin wordt vastgelegd waar welke voorziening komt. Voor elke voorziening, zoals laden, tanken of een gemakswinkel, komt een aparte vergunning die via een veiling wordt toegekend. Ondernemers bepalen zelf op welke kavels zij bieden en welk bedrag zij daarvoor overhebben, afhankelijk van de verwachte winstgevendheid van een locatie. Tankstations worden al langer op deze manier geveild, onder de zogeheten Benzinewet. Met het nieuwe wetsvoorstel komt daar ook de veiling van vergunningen voor laaddiensten en gemakswinkels bij.
Honderden kavels te veilen
Tussen 2028 en 2030 komen jaarlijks tientallen vergunningen voor laadstations beschikbaar via veiling: 69 kavels in 2028, 42 in 2029 en 40 in 2030. Daarnaast worden in diezelfde periode telkens 9, 7 en 11 vergunningen voor zowel motorbrandstofverkooppunten als gemakswinkels geveild. Minister Karremans benadrukt dat het nieuwe stelsel ondernemers langjarige zekerheid moet bieden. ‘Zodra zij de veiling hebben gewonnen, hoeven zij géén rekening te houden met onverwachte nieuwe toetreders die dezelfde voorziening gaan aanbieden’, stelt de minister.
Dat moet een einde maken aan de talloze procedures en rechtszaken die de afgelopen jaren zijn ontstaan tussen ondernemers onderling en tussen ondernemers en de rijksoverheid, wat de investeringsbereidheid in laadinfrastructuur volgens het ministerie heeft geremd.
Geen monopolie langs snelweg
Om te voorkomen dat 1 partij een monopolie krijgt langs een snelwegtraject, geldt voor laadstations en gemakswinkels een gebiedscriterium: een vergunninghouder mag niet dezelfde voorziening uitbaten op de eerstvolgende verzorgingsplaats binnen 25 kilometer in dezelfde rijrichting. Een vergelijkbare regel bestaat al voor tankstations.
Rijkswaterstaat stelt daarnaast voor elke verzorgingsplaats een inrichtingsplan vast, waarin onder meer wordt bepaald waar laadpalen het beste kunnen worden gepositioneerd, bijvoorbeeld dicht bij een wegrestaurant of gemakswinkel zodat bezoekers laden eenvoudig kunnen combineren met eten of een toiletbezoek. Onder het nieuwe stelsel krijgt per voorziening en per verzorgingsplaats voortaan nog maar 1 aanbieder een vergunning, wat volgens het ministerie het zoekverkeer op de vaak op eenrichtingsverkeer ingerichte terreinen moet beperken en de verkeersveiligheid ten goede komt.
Stroom cruciale randvoorwaarde
Voldoende stroom is voor aanbieders van laaddiensten een randvoorwaarde om hun diensten te kunnen aanbieden. Het ministerie investeert daarom via het Mobiliteitsfonds in zwaardere netaansluitingen op verzorgingsplaatsen, bekend als het programma Stopcontact op Land. Voor een individuele exploitant zijn dergelijke investeringen vaak te groot om binnen de looptijd van een vergunning terug te verdienen, waardoor het programma de aanvraag van voldoende zware netaansluitingen voor meerdere ondernemers tegelijk coördineert.
Naast de veiling van vergunningen wil het ministerie ook de fysieke inrichting van verzorgingsplaatsen moderniseren, met een uniformere en veiligere indeling waarbij meer rekening wordt gehouden met de stop- en parkeerfunctie. De voorbereidingen hiervoor starten begin 2027, al kunnen de herinrichtingen naar verwachting pas vanaf 2032 daadwerkelijk worden uitgevoerd.
Onderzoek terugverdientijd
Het beleid is mede gebaseerd op onderzoek van SEO Economisch Onderzoek naar de terugverdientijd van laadstations en gemakswinkels, van adviesbureau Auctiometrix naar geschikte veilingmethoden en van ingenieursbureau Arcadis naar de inrichting van verzorgingsplaatsen.
‘Met bovengenoemd beleid wordt een belangrijke stap gezet naar het moderniseren van de verzorgingsplaatsen’, besluit Karremans in zijn brief aan de Tweede Kamer. ‘Verzorgingsplaatsen worden veiliger, ondernemers krijgen meer duidelijkheid en weggebruikers behouden hun keuzevrijheid.’
