‘Psychologische barrières remmen verkoop elektrische auto’s’
Het gevoel dat de overheid elektrisch rijden opdringt is de grootste belemmering voor particulieren om een elektrische auto aan te schaffen. Dat blijkt uit onderzoek van Behavior Change Group.
Psychologische factoren cruciaal
Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft onderzoek laten uitvoeren naar gedragsmaatregelen om particuliere consumenten te stimuleren een elektrische auto (EV) aan te schaffen in plaats van een fossiele auto. Het doel is dat alle nieuw verkochte auto’s in 2030 emissieloos zijn en daarmee de CO₂-uitstoot in Nederland te reduceren.
Uit het onderzoek blijkt dat naast technische en financiële aspecten vooral psychologische factoren een grote rol spelen bij de keuze om wel of geen elektrische auto te rijden. Het onderzoek is uitgevoerd via deskresearch, 11 expertinterviews, 10 doelgroepinterviews en een grootschalig kwantitatief onderzoek onder 908 respondenten.
Overheidsdwang
Het gevoel dat de overheid de elektrische auto ‘opdringt’ blijkt de sterkste negatieve beïnvloeder om de stap te zetten richting elektrische auto’s. Deze psychologische weerstand tegen ervaren overheidsdwang wordt in de gedragswetenschap reactantie genoemd.
Andere belangrijke psychologische factoren zijn het vertrouwen in eigen kunnen wat betreft het rijden, opladen en de techniek van een elektrische auto, de bereidheid om meer te betalen en de perceptie van financiële haalbaarheid. Ook speelt de perceptie dat een elektrische auto comfortabeler rijdt een rol als drijfveer voor bezit, terwijl scepsis over de betrouwbaarheid en veiligheid zoals brandgevaar een significante barrière blijft voor niet-rijders van elektrische auto’s.
Daarnaast is het enthousiasme van vrienden, familie en buren over elektrisch rijden van invloed op de keuze. Het beeld van de elektrische auto is overwegend positief, maar er leven ook veel onzekerheden rondom laden, batterijdegradatie en inconsistent overheidsbeleid. Er heerst bovendien een sterke perceptie van een mismatch tussen wat consumenten willen en wat er aan betaalbare elektrische auto’s, vooral occasions, beschikbaar is.
Actieradius geen obstakel
Opvallend is dat factoren zoals de actieradius, stedelijkheid en het opleidingsniveau verrassend genoeg geen significante voorspellers blijken te zijn voor de intentie tot of het daadwerkelijke bezit van een elektrische auto. De fysieke leefomgeving, zoals het bezit van een eigen oprit, zonnepanelen en een tweede auto, is wel de sterkste praktische voorspeller voor bezit van een elektrische auto. Maar ook juist bij deze groep is er nog veel onbenutte potentie, aldus de onderzoekers.
3 strategische pijlers
De voorgestelde aanpak om de adoptie van elektrisch rijden te versnellen, is verdeeld in 3 strategische pijlers. Ten eerste moeten consumenten de elektrische auto laagdrempelig in de praktijk ervaren om het vertrouwen in het gebruik te versterken en twijfels weg te nemen. Dit kan via uitprobeeracties waarbij consumenten in de praktijk ervaren dat laden en rijden eenvoudiger is dan gedacht.
Ten tweede moet de keuze-architectuur vereenvoudigd worden om de mentale drempels en de ervaren moeite rondom het uitzoekproces te verlagen. Een centrale onafhankelijke oriëntatieplek kan hierbij helpen. Een betrouwbaar platform dat transparantie biedt over laadkosten, totale gebruikskosten en passend aanbod, zodat financiële scepsis verdwijnt.
Ten derde moet de communicatie niet aanvoelen als overheidsdwang om reactantie te voorkomen. Het doel is ook om een positieve sociale norm te benadrukken. Succesverhalen van rijders van elektrische auto’s kunnen worden gedeeld via gelijken of goede onafhankelijke afzenders in plaats van de overheid. Dit bouwt een positieve sociale norm, wekt vertrouwen en neemt abstracte angsten weg.
Centrale regie noodzakelijk
De onderzoekers benadrukken dat het belangrijk is om deze maatregelen niet in een vacuüm te ontwikkelen of uit te voeren. Versnippering moet worden voorkomen door centrale regie in te richten voor kennis, tools en monitoring, terwijl de uitvoering van maatregelen lokaal plaatsvindt. Er gebeurt al heel veel en er zijn al veel losse maatregelen. Bestaande stakeholders willen of zoeken sturing.
Voor alle maatregelen die ingezet worden geldt dat gekozen moet worden voor afzenders die als onafhankelijk worden ervaren om weerstand te voorkomen. Rijders van elektrische auto’s zelf zijn hierbij de meest geloofwaardige bron vanwege hun authenticiteit. Daarnaast moet structurele duidelijkheid worden gecreëerd over gebruiks- en laadkosten en het aanbod van betaalbare modellen. Deze transparantie maakt andere maatregelen om onzekerheden te verminderen effectiever.
Het volledige rapport van de Behavior Change Group is hier te downloaden.
